• มีนาคม 10, 2022

สัจนิยมมหัศจรรย์

สัจนิยมมหัศจรรย์

โลกเหนือจริงที่จริงยิ่งกว่า ชวนอ่าน 9 วรรณกรรม สัจนิยมมหัศจรรย์
.
ในช่วงทศวรรษที่ผ่านมา ทั้งวงวรรณกรรมไทยและวงวิชาการด้านวรรณกรรมมีวรรณกรรม
ประเภทที่เรียกว่า ‘สัจนิยมมหัศจรรย์’ หรือ magical realism ถูกพูดถึงขึ้น จนเป็นหนึ่งในกระแส
สำคัญของวรรณกรรมและการวิจารณ์วรรณกรรมร่วมสมัย แน่นอนว่าแค่ชื่อประเภทงานเขียนก็ฟังน่าหลงใหลแล้ว อะไรคือส่วนผสมที่ดูเป็นโลกแห่งสัจจะของสัจนิยม และอะไรคือความมหัศจรรย์ เป็นสองคำที่ไม่น่าจะอยู่ด้วยกันได้ แต่ฟังดูแล้วก็น่าจะสนุกมาก
.
ความนิยม ในงานประเภทสัจนิยมมหัศจรรย์ ส่วนหนึ่งมาจากงานเขียนสำคัญ
ที่ถือว่ากรุยทางให้กับงานสัจนิยมมหัศจรรย์เช่นงานของ กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ
งานกลุ่มลาตินอเมริกาที่เต็มไปด้วยสีสัน เรื่อยมาจนถึงงานของมูราคามิที่มีภาพเมืองอันแปลกประหลาดและเรื่องราวเหนือจริงที่ดูเป็นจริงนั้น ก็ทำให้งานแนวสัจนิยมมหัศจรรย์อ่านสนุก ทั้งฝีมือการเขียนชั้นครูก็ส่งอิทธิพลให้กับนักเขียนรุ่นต่อๆ ไปทั่วโลกรวมถึงประเทศไทยด้วย
.
คำว่าสัจนิยมมหัศจรรย์ ถ้าอธิบายอย่างรวบรัด คือ เป็นวรรณกรรมที่สืบเนื่องมาจาก
งานแนวสัจนิยม—งานเขียนที่เน้นความสมจริง—ในขณะเดียวกัน ในงานเขียนนั้นก็กลับมี
เรื่องราว ประหลาดอันเหนือจริงเกิดขึ้น ราวกับเป็นเรื่องธรรมดา หนึ่งของโลกอันสมจริงนั้น
ตรงนี้สัจนิยมมหัศจรรย์จึงต่างจากงานแนวแฟนตาซีอยู่ตรงที่แฟนตาซีคือการสร้างโลกอีกใบขึ้นมาแล้วอาจจะมีการก้าวข้ามไปมาไปสู่โลกอีกใบนั้น ในขณะเดียวกัน สัจนิยมมหัศจรรย์อาจจะเป็นโลกทั่วๆ ไป ตัวละครที่เราเข้าใจและคิดภาพว่านั่งอยู่ข้างๆ เราได้ แต่ในขณะเดียวกันก็มีเรื่องประหลาดเกิดขึ้นโดยที่โลกใบนั้นไม่รู้สึกแปลกประหลาดอะไร
.
ถ้าเราย้อนประวัติศาสตร์และที่มาของสัจนิยมโดยสังเขป งานแนวสัจนิยมมหัศจรรย์แน่นอนเกิดขึ้นในกลุ่มประเทศลาตินอเมริกา หัวใจหนึ่งของงานสัจนิยมหัศจรรย์คือความเป็นการเมือง
และการใช้ความเหนือจริงนั้นตอบโต้ความจริง—ความจริงที่โลกตะวันตกใช้เพื่อกดทับความเป็นอื่น ความจริงที่มีเหตุผล มีวิธีการแบบวิทยาศาสตร์ที่มากำกับการมองโลก—แต่ทว่าในมุมของลาตินอเมริกาก็บอกว่านี่คือความจริงของฉัน ความจริงที่โลกของคนเป็นและคนตายปรากฏขึ้นพร้อมกันเป็นครั้งคราว โลกความจริงที่สรรพสัตว์และพืชพรรณเก็บงำความลับบางอย่าง และพวกมันอาจพูดหรือเล่าบางอย่างได้ถ้าเราทำตามเงื่อนไขที่เหมาะสม
.
ในแง่นี้ งานเขียนแนวสัจนิยมมหัศจรรย์มักสัมพันธ์กับเสียงของผู้ถูกกดขี่ และเป็นวิธีที่ผู้ถูกกดขี่หรือเรื่องราวที่ถูกละไว้ใช้ เมื่อไม่อาจเปล่งเสียงออกมาผ่านรูปแบบเรื่องเล่าธรรมดาหรือหน้าบันทึกของประวัติศาสตร์ได้ ความมหัศจรรย์นั้นบางครั้งเป็นนัยที่นักเขียนนำเอาเรื่องต้องห้ามเล่าขึ้นใหม่ เพื่อให้ความเป็นเรื่องแต่งกลับมายอกย้อนกับเรื่องจริงที่ถูกเขียนให้มีเพียงหนึ่งเดียว
.
คำว่า สัจนิยมมหัศจรรย์ ในแง่หนึ่งเป็นการจัดประเภทวรรณกรรม เพื่อทำความเข้าใจกระแสของวรรณกรรม
ที่เกิดขึ้นแล้ว และกำลังส่งอิทธิพล กับวงวรรณกรรม ต่อไป การนิยามงานประเภทนี้จึงมีลักษณะ
เป็นกรอบกว้าง ๆ เช่น การที่ผู้เขียนปนโลกความจริงเข้ากับความเหนือจริง การใส่องค์ประกอบอันประหลาด และการใช้เรื่องราวเหนือจริงนั้นอธิบายประเด็นทางสังคมหรือเลียนล้อโลกแห่งความจริงอย่างเหนือจริง นิยามของงานเขียนที่เลือกมาในข้อเขียนชิ้นนี้ก็มาจากกรอบการนิยมทางวรรณกรรมศึกษาอย่างกว้างๆ
.
เพื่อเป็นการเฉลิมฉลองวันคล้ายวันเกิดของ กาเบรียล การ์เซีย มาร์เกซ เมื่อวันที่ 6 มีนาคมที่ผ่านมา
และในฐานะที่โลกความจริงก็เริ่มพร่าเลือนและดูเหนือจริงขึ้นไปทุกขณะ itopsun จึงชวนไปรู้จักกับงานวรรณกรรมแนวสัจนิยมมหัศจรรย์ทั้ง 9 เล่ม จากงานระดับคลาสสิก—ที่แน่นอนคือ ‘100 ปีแห่งความโดดเดี่ยว’ ของมาร์เกซ ไปสู่งานละตินอเมริกันที่ว่าด้วยผู้หญิงและการถูกกดทับในครัวเรือน ที่ในที่สุดอาหารที่มีหยดน้ำตาของพวกเธอก็ส่งผลกับครอบครัวอย่างเหลือเชื่อ หรืองานสำคัญเช่น ‘Beloved’ ที่แม้จะเขียนขึ้นในสหรัฐอเมริกา แต่ด้วยน้ำเสียงของคนผิวดำที่ไม่เคยมีเสียงในประวัติศาสตร์ รวมถึงการใช้ผีสางและเรื่องราวเหนือจริง ก็ได้รับการนิยามว่าเป็นการบันทึกประวัติศาสตร์การกดขี่ของคนผิวดำด้วยวิธีการเขียนที่ตอบโต้วิธีเขียนประวัติศาสตร์ขาวคนผิวขาว เรื่อยมาจนถึงงานเขียนที่พูดเรื่องเมืองในมุมประหลาดตั้งแต่ญี่ปุ่นถึงกรุงเทพ และงานเขียนไทยที่พาไปสำรวจปัญหาชายแดนใต้ผ่านเสียงสะท้อนของเรื่องเหนือจริงที่เต็มไปด้วยบาดแผล

สำหรับใครที่ไม่อยากพลาด รีวิวสัจนิยมมหัศจรรย์ แบบนี้ สามารถติดตามได้ที่ >> kungfu-toa ขอบคุณที่รับชมจร้า

ใส่ความเห็น

อีเมลของคุณจะไม่แสดงให้คนอื่นเห็น